Brak wystarczających oszczędności na koncie przestał być przeszkodą, która całkowicie blokuje termomodernizację starego domu. W ramach programu Czyste Powietrze funkcjonuje mechanizm pozwalający otrzymać nawet połowę przyznanej kwoty wsparcia jeszcze przed wbiciem pierwszej łopaty czy zakupem nowej pompy ciepła. Pieniądze trafiają bezpośrednio na konto wybranego wykonawcy prac, dzięki czemu właściciel budynku nie musi zaciągać drogich kredytów gotówkowych ani czekać na zwrot kosztów po zakończeniu całej inwestycji.
Rozwiązanie to skierowano do osób, które dysponują niższymi dochodami, a ich domy pilnie wymagają ocieplenia lub wymiany przestarzałego kotła na paliwo stałe. W praktyce oznacza to realne otwarcie drogi do obniżenia rachunków za ogrzewanie dla gospodarstw domowych najbardziej zagrożonych ubóstwem energetycznym.
Jak działa zaliczka w programie Czyste Powietrze
Przez wiele lat podstawową barierą w rządowym programie antysmogowym była konieczność samodzielnego sfinansowania wszystkich wydatków. Inwestor musiał najpierw podpisać umowę z fachowcami, opłacić faktury z własnej kieszeni, a dopiero po poprawnym rozliczeniu etapu wnioskował o refundację. Taki system faworyzował osoby z poduszką finansową.
Wprowadzone w programie czyste powietrze prefinansowanie diametralnie odwraca ten schemat. Po pozytywnej weryfikacji wniosku wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej wypłaca zaliczkę w wysokości do 50 procent maksymalnej kwoty dotacji przypadającej na dany zakres robót.
Środki te nie trafiają jednak do rąk beneficjenta. Są one przelewane wprost na rachunek bankowy firmy wykonawczej, z którą wnioskodawca zawarł pisemną umowę. Zabezpiecza to fundusz przed niewłaściwym wydatkowaniem publicznych pieniędzy, a wykonawcy daje pewność, że otrzyma zapłatę za zakup materiałów izolacyjnych, stolarki okiennej czy urządzeń grzewczych. Cała procedura odbywa się w terminie do 14 dni od momentu zawarcia umowy o dofinansowanie, co pozwala ekipie budowlanej niemal natychmiast przystąpić do realizacji zamówienia.
Kto może otrzymać wypłatę środków przed rozpoczęciem prac
Zaliczka nie jest dostępna dla każdego uczestnika programu. Została ona zarezerwowana wyłącznie dla beneficjentów uprawnionych do podwyższonego oraz najwyższego poziomu dofinansowania. Podstawowy poziom wsparcia nadal opiera się na tradycyjnej formule refundacji poniesionych kosztów.
Aby skorzystać z wypłaty zaliczkowej, należy spełnić określone kryteria dochodowe:
- W podwyższonym poziomie dofinansowania przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie może przekraczać 1890 złotych w gospodarstwie wieloosobowym lub 2651 złotych w gospodarstwie jednoosobowym.
- W najwyższym poziomie dofinansowania progi te wynoszą odpowiednio 1090 złotych na osobę w rodzinie oraz 1526 złotych w przypadku osób mieszkających samotnie.
- Do najwyższego poziomu kwalifikują się także osoby mające ustalone prawo do otrzymywania zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Podstawą do ubiegania się o środki w tych progach jest zaświadczenie o wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. Dokument taki wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta za pośrednictwem lokalnego ośrodka pomocy społecznej. Zaświadczenie musi być aktualne i należy je dołączyć do składanego formularza.
Warunki umowy z wykonawcą i procedura składania wniosku
Kluczowym elementem całego procesu jest poprawnie przygotowana umowa z firmą wykonawczą. Bez niej wniosek o dotację z zaliczką zostanie odrzucony na etapie oceny formalnej. Beneficjent ma prawo podpisać maksymalnie trzy umowy z różnymi wykonawcami, co sprawdza się w sytuacji, gdy jedna ekipa zajmuje się dociepleniem ścian, inna wymienia okna, a hydraulik instaluje kocioł na pellet lub pompę ciepła.
Do wniosku o dotację należy dołączyć kopię umowy, która musi zawierać ściśle określone zapisy:
- Dokładny zakres rzeczowy planowanych prac, zgodny z katalogiem kosztów kwalifikowanych programu.
- Kwotę wynagrodzenia za realizację przedmiotu umowy wraz z wyszczególnieniem podatku VAT.
- Numer rachunku bankowego wykonawcy, na który trafi zaliczka oraz płatność końcowa.
- Zobowiązanie wykonawcy do realizacji prac w terminie nie dłuższym niż 150 dni od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie.
Wzór takiej umowy jest dostępny na oficjalnych stronach programu i warto z niego skorzystać, aby uniknąć błędów formalnych. Narodowy Fundusz weryfikuje również samych wykonawców, sprawdzając, czy dana firma prowadzi aktywną działalność gospodarczą przez wymagany okres oraz czy nie figuruje w rejestrach dłużników. Sam wniosek składa się wyłącznie przez internet za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie, wykorzystując profil zaufany lub podpis elektroniczny.
Rozliczenie inwestycji i wypłata pozostałej części dotacji
Wypłata 50 procent dofinansowania przed rozpoczęciem prac to dopiero początek zobowiązań. Po zrealizowaniu zaplanowanych robót przychodzi czas na ich dokładne rozliczenie, które warunkuje przelanie pozostałej części dotacji. Od momentu podpisania umowy o dofinansowanie beneficjent ma ograniczony czas na dopięcie wszystkich formalności.
Po zakończeniu montażu urządzeń lub ocieplenia budynku konieczne jest sporządzenie protokołu odbioru prac. Dokument ten podpisują wspólnie właściciel domu oraz przedstawiciel wykonawcy. Protokół potwierdza, że zadanie wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i założeniami projektu. Następnie wykonawca wystawia fakturę końcową, która uwzględnia wcześniej pobraną zaliczkę.
W kolejnym kroku inwestor składa wniosek o płatność końcową do właściwego terytorialnie funduszu. Do formularza załącza się:
- Końcowy protokół odbioru robót podpisany przez obie strony.
- Faktury lub inne dokumenty księgowe potwierdzające poniesione koszty.
- Dokumentację fotograficzną wykonanych prac, szczególnie elementów ulegających zakryciu, takich jak grubość warstwy ocieplenia.
- Karty produktów oraz certyfikaty potwierdzające spełnienie wymogów technicznych przez zamontowane urządzenia i materiały.
Po zatwierdzeniu dokumentacji przez urzędników pozostała kwota dotacji jest przekazywana bezpośrednio na konto wykonawcy. Jeśli w trakcie prac doszło do zmiany zakresu rzeczowego i całkowity koszt okazał się niższy niż pierwotnie planowano, kwota końcowa zostanie odpowiednio zredukowana. Prawidłowe przejście przez całą ścieżkę pozwala zamknąć modernizację budynku bez angażowania własnego kapitału na starcie.
